Kök Tengrinin Çocukları

Yılnur BAYAZIT

Ahmet Taşağıl Hoca eserini 15 bölüme ayırarak kaleme almış.Akıcı ve anlaşılması kolay bir yazı dili kullanılan eser İslamiyet öncesi Türk tarihini araştırmada ne gibi zorluklar olduğunu ele alarak başlar okuyucu ile buluşmasına. Dünyanın siyasi ikliminin tarihin öğretimini nasıl etkilediğinden bahsedilir. Avrupa tarihinde Türklerden bahsederken kullanılan barbar kelimesinin nasıl ortaya çıktığı ve günümüze nasıl geldiği bu duruma örnek olarak verilir. Giriş bölümünün sonunda İslam öncesi Türk tarihini araştıran birinin öncelikleri ne olmalıdır? Nasıl bir yol izlemelidir? Sorularının cevapları okuyucuya verilir. Araştırma yöntemi beş basamak halinde okuyucuya aktarılır.

Türklerin hangi coğrafyada yaşadıkları ve bu coğrafyanın karakteristik özelliklerinden ayrıntılı bir şekilde bahsedilir. Göç kavramının Türklerde nasıl farklılıklar gösterdiği bu göçlerin dünya düzenindeki etkileri anlatılır. Türklerde aile, boy ve devlet ilişkisinden bahsedilirken aynı zamanda Türk kelimesinin nasıl ortaya çıktığı ve anlamı konusunda yapılan araştırmalar okuyucuya bilgi olarak verilir. Göçlerin hem doğu hem batıya yapıldığı ve Türklere özgü göçlerin nasıl olduğu ayrıntılı şekilde incelenir. Kitabın bölüm başlıklarından biri olan “Eski Türk Tarihinin Zaman ve Mekânda Yeri” araştırılan zaman dilimi ve araştırmaya konu olan coğrafyanın genişliği göz önünde bulundurulduğunda çok doğru bir seçim olduğu ortaya çıkar.

Andronovo Kültürü ve bu kültürün dünya medeniyetine bir hediyesi olan atın binek hayvan olarak kullanılması durumu not olarak okuyucuya ulaştırılmıştır.

Hunlardan bahsedilen üçüncü bölümde Hun Devleti'nin siyasi, ticari ve kültürel olayları nasıl yönettiği coğrafi değer yargısının ne olduğu, önemli hükümdarlar ve zamanla zayıflamaya sebep olan olaylar ele alınır. Hun Devleti'nin boyları nasıl bir araya getirdiği güç dengelerinin nasıl bozularak tekrar düzenlendiğinden bahsedilir. Çok uzun yıllar bulunduğu coğrafyaya hâkim olan Hunların bölünmesi Güney Hun Devleti'nin Çin'e biat etmesi Kuzey Hun Devleti'nin direniş mücadelesi kitapta bahsi geçen konulardandır. Hunların güçlü ve zayıf dönemlerindeki diplomasi dilinin nasıl farklılıklar gösterdiği ve yapılan hamlelerin o dönemin siyasi yapısında ne anlama geldiği okuyucuya anlatılır. Ayrıca Çin'e biat eden Güney Hun Devleti'nin ilerleyen süreçte bir ihtilal ile Çin’de nasıl hanedanlık kurduğu Türk tarihinin özel bir noktası olarak okuyucuya ulaştırılır. Boylar tarihinin neden Hunlardan ayrı incelenemeyeceği, boylardaki isyan kültürü, boyların zaman içinde isim değiştirdiği ve farklı farklı coğrafyalarda varlıklarını devam ettirme durumları tablolar da kullanılarak okuyucunun zihninde yer ediyor.

Hun sonrası Orta Asya'nın anlatıldığı bölümde evlilik yolu ile kurulan ittifaklar dönemlik yapılan işbirlikleri ve dönemin paha da değerli unsurları kan terleyen atlar gibi boylar arası ve Çinliler ile kurulan ilişkiler anlatılıyor.

Budizm'in Türk kültürüne nasıl geçtiği ve olumsuz etkileri kitap içindeki konulardan biri bu etkinin bazı Türk boylarının tamamen Çinlileşmesine sebep olduğu da tarihi süreç içinde ele alınıyor. Moğolların atası olarak kabul edilen Juan Juanların tarih sahnesine çıkışı Türk boyları ile olan ilişkisi ve Göktürk Devleti’nin bağımsızlığını kazanması süreci kronolojik bir sistemde işleniyor.

Aile birliği, boy birliği ve bunlara verilen adlar urug, ok gibi okuyucunun bilgisine sunuluyor. Yine Göktürk döneminde gelişen anıt kültürü anıtın kimler için niye yapıldığı kitapta verilen bilgilerden. Yönetimde Hakan’ın ne gibi görevleri ve sınırları olduğu, ölümü durumunda yeni Hakan’ın seçimi konusunda kimlere öncelik verildiği ve bu durumun ne gibi sıkıntılar doğurduğu verilen bilgiler arasında. Devlet hukuk anlayışının oturması ceza ve adalet unsurları hakkında verilen bilgiler Türk töresi hakkında ve töre için değerli olan yargıları bize gösteriyor.

Sonuçta genel olarak bakıldığında bilgi açısından çok doyurucu bir kitap olduğunu düşünüyorum. Bu yazıyı okuyan herkese tavsiye ederim. Değerlendirme kısmında Göktürkler kısmından çok bahsetmedim. Çünkü Göktürkler için hocamızın hazırladığı ayrı bir kitap var o kitabı da okuduktan sonra fikir beyan etmenin daha kapsayıcı olacağını düşünüyorum.

Ahmet Taşağıl

Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul, 2017, 368 Sayfa. ISBN : 978-605-5261-65-8

YAZARIN DİĞER YAZILARI

BU KATEGORİYE AİT DİĞER YAZILAR