Amerikan Dış Politikasında Afrika

Fatih OĞHAN

Amerikan Dış Politikasında Afrika adlı bu kitap, Hasan Aydın’ın konu üzerinde titizlikle gerçekleştirdiği çalışmasının bir ürünü. ABD’nin Afrika politikaları üzerine yazılmış kaynak niteliğinde bir eser taşıyor. Hasan Aydın, Soğuk Savaş’tan günümüze ABD Başkanlarının yönetimde kaldığı dönemlere göre, bu ülkenin Afrika’ya yönelik dış politikasını konu alan eserini üç bölümde okuyucularına takdim ediyor.

George W. Bush dönemine kadar ABD’nin Afrika politikası başlığını taşıyan birinci bölümde öncelikle okuyucuya ABD’nin dış politikasının temel prensipleri ayrıntılı bir şekilde aktarılarak kitabı okuyanların ABD’nin dış politikasına ve özelde de Afrika’ya dair politikalarına nasıl baktığı, Afrika’nın ABD için ne anlam taşıdığı gibi hususlarda ön bilgi sahibi olması sağlanıyor. Soğuk Savaş dönemi ABD dış politikası başlığı ile devam eden birinci bölüm Soğuk Savaş’ın nedenleri, Soğuk Savaş’ta ABD’nin Afrika’ya bakışı ve Soğuk Savaş’ın Afrika’ya etkileri, Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte genel olarak dünyada ve münhasır olarak ise Afrika’da yaşanan değişimler, George W. Bush ve kendisine ait meşhur Yeni Dünya Düzeni söylemi bağlamında ele alınarak Yeni Dünya Düzeni anlayışının Afrika kıtasına uyarlanması çalışmaları sonrasında ABD’nin güvenlik politikaları ve AFRICOM, (Birleşik Devletler Afrika Komutanlığı) ekonomi politikaları ve AGOA (Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası) hakkında bilgilendirme yapılarak ilerleyen bölümlerde konunun ayrıntılarına yer veriliyor.

İkinci bölümde 2001 yılında ABD Başkanlık koltuğuna oturan George Bush döneminde 11 Eylül saldırılarının ABD’nin dış politikasını nasıl şekillendirdiği konusunda bilgiler verildikten sonra 2002 ve 2006 yıllarında yayınlanan Ulusal Güvenlik Stratejilerinde Afrika ile ilgili kısımlar Hasan Aydın tarafından bu esere ilave edilerek okuyucunun ABD dış politikasında Afrika’yı daha iyi anlamasına imkân verilmiştir. AFRICOM’un kuruluşu, kuruluş amacı, ABD’nin kıtaya yönelik güvenlik politikalarından neden arzu ettiği sonucu alamadığı çok detaylı olarak verildikten sonra Bush döneminde ABD- Afrika ticareti üzerinden ekonomi politikalarının başarı durumu, Afrika’nın ABD ile ithalat – ihracatının ne durumda olduğu ve daha çok hangi kalemler üzerinden gerçekleştirdiği istatistiki bilgiler ve grafikler ile okuyucuya aktarılmıştır.

Bush döneminde enerji güvenliği bağlamında ABD’nin Afrika politikalarında ABD’nin ve Çin’in petrol, doğalgaz ve kömür tüketim miktarları ile ABD’nin Afrika’dan ithal ettiği enerji kalemleri ile ilgili veriler grafikler ile desteklenerek ve okuyucuya sunularak okuyucunun konuyu daha iyi anlamasına imkân veriliyor. ABD’nin her ne kadar AGOA ile Afrika’da yardım paketleri yerine ticari alışverişleri öne çıkarmak istemesine rağmen yine de bu ülkenin Afrika’ya yönelik yardımlarının olduğu ve bunların ne kadar olduğunun kalem kalem aktarıldığı bölümün ardından ABD’nin 2008 ekonomik krizinden etkilendiği bir dönemde Çin’in atak yaparak kıtada nüfuzunu artırdığı aktarılmaktadır.

Üçüncü bölüm, Hussein Barack Obama ve Trump dönemlerinde ABD dış politikasının anlatıldığı bölüm olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bölümde Obama’nın dünyadaki olaylara bakışı, ABD Başkanı standartlarında ve beklenen aday olmamasına rağmen nasıl Başkan seçildiği ve bu seçim ile ABD’nin aslında dışarıda olan kötü imajını olumlu hale getirme çalışmaları hakkında değerli bilgiler okuyucu ile paylaşılıyor. Bu bölümde 2000 yılı ve 2015 yılı Ulusal Güvenlik Stratejisi belgelerinde Afrika ile ilgili kısımları okuma şansını bulan okuyucu Washington’un kıtaya yönelik politikalarını daha iyi anlama şansına kavuşuyor. ABD’nin kurduğu dış politik yapının hangi yönetim veya düşünce iktidara gelirse gelsin oturttuğu ve uyguladığı sistemden şaşmadan aynı istikamette olduğu, politikalarında çizdiği hedeflere ulaşmak için hiçbir başkanın da bu fikirlere aykırı hareket etmediği gözleniyor. Bu sayede dış politikası, hedeflerine yap boz tahtası haline gelmeden, sil baştan şekillendirilmeden ve beklenmedik sonuçlar verecek uygulamalara yol açmadan hedefine daha kolay ulaşma şansı yakalıyor. Bu bölümde Obama Başkanlığındaki döneme ilişkin Afrika ticaret ve güvenliği ile ilgili veriler grafikler eşliğinde okuyucunun bilgisine sunuluyor.

Konusunda aranılacak kaynak olma özelliği taşıyan Amerikan Dış politikasında Afrika kitabı sonuç bölümünde Türkiye’nin Afrikalılar ile ilişkilerini kazandır kazan politikası şeklimde şekillendirerek kıtadaki etki alanını arttırabileceği, tarihi misyonu ve yapıcı dış politika anlayışı gibi nedenlerle kıta ülkelerinin yegâne dostu olabileceği gibi noktalara dikkat çekiyor. Bu eser ABD dış politikası ve özelinde Afrika kıtasını ve politikasını merak edenler kadar Afrika’da politikamıza şekil ve yön vereceklerin o kıta ile ticari ilişkiler kuracakların ve sonrasında dünyayı daha net okumak isteyenlerin konu ile ilgili kaynak eseri olarak kütüphanelerinde mutlaka yer etmesi gereken bir kitap.

Hasan AYDIN

Alelmas Yayıncılık, 2018 İstanbul, 400 Sayfa, ISBN: ISBN:978-605-684-69-39

YAZARIN DİĞER YAZILARI

BU KATEGORİYE AİT DİĞER YAZILAR